بازگشت امن به «سرزمین رنگین‌ کمان» 

به گزارش گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری دانشجو، شبکه تهران با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، آستین همت بالا زده تا جادوی قصه و رنگها را به خانه‌ها برگرداند. مجموعه ۳۰ قسمتی «سرزمین رنگین‌کمان» که قرار است از اوایل بهمن ماه مهمان سفره‌های نگاه کودکان ایران شود، تنها یک برنامه تلویزیونی نیست؛ بلکه یک سفر اکتشافی است. جایی که بهداشت نه یک «اجبار»، بلکه بخشی از یک بازی شیرین است و کودکان، نه تماشاگر، که بازیگران اصلی این دنیای رنگارنگ هستند.

تولد دوباره یک نوستالژی با طعم سلامت

نام «رنگین‌کمان» برای نسل‌های مختلف ایرانی، یادآور شادی، موسیقی و آموزش‌های غیرمستقیم است. حالا این برند محبوب، با رویکردی تازه و ساختاری «تولیدی» به شبکه تهران بازگشته است. تفاوت اصلی این سری با سال‌های گذشته، تمرکز ویژه بر مقوله «سلامت خردسال» است. مشارکت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در ساخت این مجموعه، نشان از دقت علمی در پسِ پرده‌ی هر قصه دارد. 

در هر قسمت از این ۳۰ قصه، یک چالش بهداشتی یا مهارتی مطرح می‌شود؛ اما خبری از نصیحت‌های مستقیم نیست. اینجا، زبان، زبانِ نمایش است. از شستن صحیح دست‌ها تا اصول تغذیه سالم و خواب به موقع، همگی در تار و پود قصه‌هایی تنیده شده‌اند که در دکور پُر از گل و گیاه و صمیمی برنامه روایت می‌شوند. 

کارگردانی از جنس شعر و آرامش

پرستو شاه ‌محمدی، کسی است که هم قلم نویسندگی را در دست داشته، هم کارگردانی و سرودن اشعار را. او معتقد است خردسال امروز بیش از هر چیز به «آرامش» نیاز دارد.  
او می‌گوید: «در این مجموعه ۳۰ قسمتی سعی کردیم برنامه‌ای بسازیم که علاوه بر آموزش مفاهیم بهداشتی و سلامتی، فضای شاد و حاوی قصه و ماجرا برای کودکان ایجاد کند. با توجه به اینکه مخاطب ما خردسال است، تلاش کردیم فضایی که خلق می‌کنیم شاد، صمیمی و در عین حال پُر از حس مهربانی باشد تا مسائل با آرامش به بچه‌ها منتقل شود». 

به گفته شاه محمدی، کاراکترهایی که در این داستان هستند همگی شخصیت‌های مثبت و در عین حال آرام و مهربان‌اند. آن‌ها ممکن است دچار خطاهایی بشوند، اما در کنار هم، مسائلشان را حل می‌کنند و همگی سعی می‌کنند از کسی که داناتر است پیروی کنند. مفاهیم آموزشی درباره بهداشت و سلامت از موضوعاتی انتخاب شده که دقیقا مناسب سن و سال آن‌ها باشد. 

کارگردان سرزمین رنگین کمان می‌افزاید: «این برنامه تفاوت‌های زیادی با نسخه‌های قبلی دارد؛ اول اینکه به صورت تولیدی تهیه و سعی شده به جنبه‌های نمایشی، واضح‌تر، شفاف‌تر و دقیق‌تر بپردازد. از آنجایی که نیاز داریم برای انتقال مفاهیم به خردسالان از قصه بهره ببریم، این داستان‌ها به مفاهیم جانبی مثل اهمیت خانواده، اهمیت طبیعت و محیط زیست نیز می‌پردازند. نکته بسیار مهم دیگر، دوستی و مهربانی است که سبب می‌شود این آموزش‌ها رنگ و بوی زیباتری به خود بگیرد. مثلاً جایی که می‌خواهیم از مسواک زدن بگوییم، در شعرمان اشاره می‌کنیم به اینکه «من با این دهانم هر روز از خوبی‌ها می‌گویم، از دوست داشتن می‌گویم، از محبت می‌گویم؛ پس چقدر زیباست که خوشبو، تمیز و پاکیزه باشد»؛ علاوه بر این، حضور بچه‌های مهمان در این برنامه متفاوت است؛ آن‌ها نقش فعال‌تری دارند. بچه‌هایی که تماشاگر برنامه هستند می‌توانند خیال‌بافی کنند که ای ‌کاش در این فضا بودند و به عروسک‌ها کمک می‌کردند. بچه‌های مهمان با لباس‌های مخصوص طراحی شده، بخشی از داستان هستند و حضورشان گرم و فعال است». 

شاه محمدی خاطرنشان می‌کند: «در مورد عروسک‌ها هم باید بگویم با دو حیوان یا به عبارتی حشره جذاب و دوست‌داشتنی رو به رو هستیم؛ همچنین یک عروسک تن‌پوش خرس که همگی هم‌سطح و موازی با دیگر عناصر داستان پیش می‌روند. اینجا سرزمینی سرسبز با آرامش و امنیت است که می‌تواند نمادی از شهر یا وطن ما هم باشد». 

دکوری که نفس می‌کشد؛ از لانه‌ی زنبور تا نیمکت‌های چوبی

یکی از نقاط قوت «سرزمین رنگین‌کمان»، طراحی صحنه چشم‌نواز آن است. تصاویر منتشر شده نشان می‌دهد که برخلاف برنامه‌های استودیویی خشک، اینجا با یک «لوکیشن زنده» روبه‌رو هستیم. حصارهای سفید رنگ، نیمکت‌های چوبی که حس پارک و طبیعت را تداعی می‌کنند، و المان‌هایی مانند کندوی عسل و خانه‌های درختی، فضایی را ساخته‌اند که کودک در آن احساس غریبگی نمی‌کند.

حضور شخصیت‌هایی با لباس‌های محلی و پوشش‌های سنتی در کنار عروسک‌های مدرن، پیوندی میان اصالت و دنیای فانتزی ایجاد کرده است. رنگ سبزِ غالب در دکور، پیام‌آور نشاط و سلامت است که با نورپردازی گرم، محیطی امن برای یادگیری فراهم کرده است. 

عبور از آموزش مستقیم به سرگرمی
  
فاطمه شیرازی‌مقدم به عنوان سکاندار اجرایی این پروژه، دغدغه‌های بزرگی داشته است. او از چالش‌های ساخت برنامه‌ای می‌گوید که باید هم تاییدیه علمی پزشکان را داشته باشد و هم لبخند را بر لبان کودکان بنشاند. 

او در مقام تهیه‌کننده سرزمین رنگین کمان می‌گوید: «ایده‌ی این پروژه از یک دغدغه ساده آغاز شد: اینکه کودکان امروز بیش از هر زمان به آموزش‌های کاربردی درباره بهداشت و سبک زندگی سالم نیاز دارند؛ اما این آموزش باید در دل قصه، بازی و تجربه اتفاق بیفتد، نه در فضای خشک و دستوری. به همین خاطر، فضایی رئال و زنده در دل یک باغ طراحی کردیم؛ باغی پر از رنگ، نور و زندگی که هر گوشه‌اش فرصتی برای کشف و یادگیری است. 

این مجموعه قصد دارد تا هر قسمت بر یک مهارت مشخص تمرکز کند؛ از شستن دست‌ها و بهداشت فردی گرفته تا خواب سالم، تغذیه درست و مراقبت از محیط اطراف. تلاش ما این بود که پیام‌ها در قالب داستان‌های کوتاه، ریتم‌دار و سرشار از خلاقیت منتقل شوند تا در ذهن کودک باقی بمانند و به رفتاری پایدار تبدیل شوند». 

شیرازی مقدم خاطرنشان می‌کند: «حضور هم‌زمان بازیگران کودک و بزرگسال، بخش مهمی از هویت برنامه است. کودکان، نماینده نگاه واقعی هم‌سن‌وسال‌های خود هستند و بزرگسالان نقش همراه و راهنما را ایفا می‌کنند؛ نه معلم سخت‌گیر. همین تعامل طبیعی سبب شد گفت‌وگوها باورپذیرتر شود و بچه‌ها یاد بگیرند چگونه سوال بپرسند، اشتباه کنند و دوباره درست انجام بدهند». 

به عقیده تهیه‌کننده این برنامه، خلاقیت در «سرزمین رنگین‌کمان» فقط محدود به داستان‌ها نیست. در طراحی صحنه، موسیقی، رنگ‌ها و حتی شیوه‌ی بیان پیام‌ها نیز تلاش شده هر قسمت یک «کشف تازه» برای کودک باشد و به همین دلیل، بازگشت برند «رنگین‌کمان» به شبکه تهران برای او و دیگر دست اندرکاران تولید برنامه، مسئولیتی بزرگ بوده چون این نام برای بسیاری از خانواده‌ها خاطره‌ساز است؛ بنابراین همه برنامه‌ریزی‌ها به این سمت بوده که ضمن احترام به گذشته، زبان و فرم برنامه به نیازهای کودک امروز نزدیک شود. 

شیرازی مقدم می‌افزاید: «چالش اصلی ما، ایجاد تعادل میان آموزش و سرگرمی بود. نمی‌خواستیم برنامه شبیه یک کلاس رسمی به نظر برسد. برای همین، تیم نویسندگی، کارگردانی و مشاوران آموزشی کنار هم کار کردند تا پیام‌های بهداشتی در دل روایت‌ها حل شود. این برنامه حاصل همدلی یک گروه پرتلاش است و امیدوارم بتوانیم برای کودکان سرزمینم، دنیایی سالم‌تر و شادتر بسازیم». 

چرا باید منتظر «سرزمین رنگین‌کمان» باشیم؟

این برنامه فقط برای سرگرمی نیست، یک «نقشه راه زندگی سالم» است. در دورانی که بیماری‌های فصلی و چالش‌های تغذیه‌ای سلامت کودکان را تهدید می‌کند، «سرزمین رنگین‌کمان» با حمایت وزارت بهداشت، به یک رسانه آموزشی قدرتمند تبدیل شده است. 

استفاده از موسیقی و شعر، برای ماندگاری پیام در حافظه بلندمدت کودک، شخصیت‌های عروسکی ملموس مثل خرسی که اشتباه می‌کند و یاد می‌گیرد و عروسک‌هایی که با کودکان همزادپنداری می‌کنند و در نهایت، آموزش غیرمستقیم یعنی کودک بدون آنکه بداند، در حال یادگیری پیچیده‌ترین مفاهیم خودمراقبتی است. 

بهمن ماه امسال، شبکه تهران شاهد شکفتن دوباره گل‌های باغ رنگین‌کمان خواهد بود. مجموعه‌ای که ثابت می‌کند برای آموزش دادن به نسل جدید، نباید از بالا به آن‌ها نگاه کرد، بلکه باید با آن‌ها روی نیمکت‌های چوبی نشست، با آن‌ها سیب خورد و با آن‌ها زیر بارانِ آگاهی، قدم زد.